Galeta Unu Neyden Yapılır? Bir Hikayenin Ardında
Kayseri’de, sabahın erken saatlerinde, evin penceresinden bakarken her şey bana tanıdık gelir. Kışın karla kaplanmış dağlar, yazın sıcak rüzgarla esen vadiler… Ama bir de mutfak var, orada her şey bambaşka bir hale bürünür. O mutfak, annemin gülümseyerek tarifler verdiği, babamın en sevdiği ekmeğin kokusunun yayıldığı, kardeşimin pasta yaparken etrafı dağıttığı yer… Bir şekilde her şey orada hayat bulur. O mutfakta bir öğle vakti, annemle birlikte galeta unu yapmaya karar verdik. O gün galeta ununun neyden yapıldığını öğrendim ama öğrendiğimi zannettiğim şey aslında çok daha fazlasıydı.
Annemin Tarifinden Bir Parça
Her şey annemin ekmeği iki kat yapıp, biraz daha gevrek olsun diye fırına koymasıyla başladı. O zaman ben 25 yaşındaydım ama mutfakta hep bir çocuktum. Bir akşam, annem bana “Galeta unu yapmak istiyor musun?” diye sormuştu. “Tabii,” demiştim, ama o zamanlar galeta ununun ne olduğunu pek bilmiyordum, yani tam anlamıyla. Ya da belki sadece bana çok sıradan bir şey gibi geliyordu. “Fırında kızartılmış ekmekten yapılır,” demişti annem, her zamanki sakin ve net tavrıyla. “İçinden çıkan her kırıntı, bir parça geçmişi, bir hatırayı taşır.”
O anın büyüsünü tam olarak anlamamıştım, ama annem öyle söylüyordu işte. Her şeyde bir anlam vardı. Belki de galeta unu sadece ekmekten değil, ona dokunan ellerden, anılardan, paylaşılan yemeklerden, sevdiklerinizle geçirilen zamanlardan yapılırdı.
Kırılan Ekmeğin Peşinde
Bir saat sonra, mutfak bir keşfe dönüşmüştü. Annem, bayat ekmekleri kesip tepsiye dizdi, fırını açtı, o ekmeklerin kararmaya başlamasıyla birlikte evin her köşesinde bir huzur hissi yayılmaya başladı. Bu bir tür ritüeldi. Ekmeklerin kıtır kıtır olacağına dair duyduğum umutla sabırsızca bakıyordum. Yavaşça fırınlanırken, onları birer birer alıp ezmeye, kırmaya başladım. Arada parmaklarımla yumuşacık içini hissederek, annemin sesini dinleyip ekmeğin tarihine dair konuşmalar yapıyorduk. Her bir kırıntı, bana geçmişi hatırlatıyordu. O eski, mutfakta sabah kahvaltılarını birlikte yaptığımız günler…
Bana galeta ununun sadece bir malzeme olmadığını, onun insanın ruhunda bıraktığı izlerle şekillendiğini fark ettim. Bir ekmek, eskimiş gibi görünse de, bir araya gelerek yeniden hayat bulabilir. O kırıklar, aslında hep bir araya gelip bir bütün oluşturuyordu.
Galeta Unu ve Umut
Fırındaki ekmeklerin kokusu eve yayıldıkça, mutfakta geçen saatler birer hatıra gibi arkamda kaldı. Galeta ununun neyden yapıldığı sorusu kafamda dönüp duruyordu. Sadece ekmek mi? Bir ekmek, nasıl olur da geçmişten bugüne, hatıralardan umutlara dönüşür? O an, galeta ununun sadece bir mutfak malzemesi olmadığını fark ettim. Çünkü galeta unu, eskimiş bir şeyin yenilenmesi gibiydi. Tıpkı hayatta bazen tüm umutların bittiğini sandığımızda, beklenmedik bir şekilde tekrar doğması gibi.
Annemin yanı başımda gülümseyerek “Hayat, tıpkı galeta unu gibi bazen kırık dökük, ama hep bir bütün” demesiyle, aslında ne demek istediğini anlamış oldum. Her ne kadar ekmek küçük parçalara bölünse de, sonunda bir araya gelip kendini yeniden gösteriyordu. Biz de tıpkı o ekmek gibi, kırık dökük olsak da zamanla birleşiyor, daha güçlü hale geliyoruz. Hani bazen hayat bizi zorlar, tüm planlarımız yerle bir olur ya, işte galeta unu böyle bir şey… Her kırıntı, bir iz bırakır, ama sonunda o kırıntılar bir bütün olur.
Kayseri’de Galeta Unu ve Kahvaltı Sofrası
Kayseri’de sabah kahvaltıları çok önemlidir. Babam, sofranın başında sabahları hep peynir, zeytin, bolca kaymak ve yumurta ister. Ama bir de annemin yaptığı o gevrek, mis gibi kokan ekmekler… Kırık galeta unu, o sofrada bir araya gelip tuzlu bir tatla birleşir. Bizim kahvaltılarımızda, annemin evde yaptığı galeta unu bazen en kıymetli malzeme olur. Ve o malzeme, bir zamanlar bayat ekmek olan galeta unu, en önemli yeri alır. Çünkü her şeyde olduğu gibi, bazen hayatın en değerli anları, başlangıçta küçücük bir şey gibi görünebilir.
Galeta unu, kaymaklı ekmek üstüne serpildiğinde, o kıtır kıtır ses, bana annemin mutfakta yaptıklarını hatırlatıyor. Her zaman orada, o sevgiyle dokunmuş elleriyle, bir araya getirilmiş yiyecekleriyle… Kayseri’de, her kahvaltı bir kutlama gibidir. Bu kutlamada galeta unu, adeta o geçmişin, umutların, gelecek hayallerinin simgesi gibi. İçine kattığınız her şey, bir zamanlar kaybolan ama şimdi yeniden hayat bulan bir parçadır.
Sonuç: Her Şeyin Bir Anlamı Var
Bugün galeta ununun neyden yapıldığını öğrendim, ama galeta unu sadece ekmekten yapılmaz. Galeta unu, zamanla bir araya gelen, geçmişi, anıları ve umutları taşıyan bir şeydir. Evde, mutfakta, annemin yanındayken, galeta unu bana her şeyin bir araya gelip yeniden şekil bulduğunu hatırlattı. Bazen hayat kırılabilir, ama sonunda o kırıklar birleşir. Kayseri’nin o güzel sabahlarında, galeta unu benim için sadece bir mutfak malzemesi olmaktan çok daha fazlası haline geldi. O kırıntılar, bir bütün oluşturur. Biz de hayatta, bazen o kırıntıları toplar, yeniden bir araya geliriz.